Μαύρο χρήμα η λίστα γάμου; του Δημήτρη Καμπουράκη

Την περασμένη βδομάδα, τριανταπεντάρης κύριος που διαμένει στα νότια προάστια, εκλήθη τηλεφωνικώς από την οικεία εφορία του να παρουσιαστεί πάραυτα «για υπόθεσή του». Ο εφοριακός υπάλληλος που τον υποδέχτηκε, δεν μάσησε διόλου τα λόγια του:

– «Σύμφωνα με την φορολογική σας δήλωση, είστε μισθωτός. Άρα έχετε εισόδημα από μία πηγή και μάλιστα σταθερό κάθε μήνα. Όμως τον μήνα Σεπτέμβριο, μπήκαν ξαφνικά στον τραπεζικό σας λογαριασμό διάφορα ποσά, από διάφορες τράπεζες και μάλιστα όχι μόνο από την Αττική, αλλά από ολόκληρη την Ελλάδα; Αυτά είναι μαύρα λεφτά, αφορολόγητα. Τι συμβαίνει;»

-«Στον δικό μου λογαριασμό μπήκαν μαύρα λεφτά;», αντέδρασε εμβρόντητος ο άνθρωπος. «Τι είναι αυτά που λέτε; Πού τα βρήκατε αυτά; Ούτε μαύρα, ούτε άσπρα λεφτά δεν έχω πάρει από κανέναν.»

Τότε ο εφοριακός, με μια γκριμάτσα θριάμβου στο πρόσωπο, έβγαλε από τον φάκελο την φωτοτυπία ενός εξτρέ τράπεζας και κυριολεκτικά το κόλλησε στα μούτρα του ελεγχόμενου:

-«Αλήθεια; Και τότε αυτά εδώ τι είναι; Όπως βλέπετε, έχουμε ένα-ένα τα ποσά και από ποιους κατατέθηκαν. Κάνετε καμιά αδήλωτη δουλειά; Προσφέρετε τίποτα υπηρεσίες σε πελάτες; Πουλάτε στα μουλωχτά κάτι μέσω internet; Ελάτε τώρα, αφού έχουμε τις αποδείξεις, πείτε την αλήθεια να μην τρώμε και την ώρα μας.»

Έκπληκτος ο άνθρωπος, πήρε την λίστα και την διάβασε. Ήταν όλες οι κινήσεις του προσωπικού τραπεζικού του λογαριασμού και βρισκόταν στα χέρια του εφοριακού! Στο εκτυπωμένο χαρτί, είχαν σημειώσει με κόκκινο μαρκαδόρο διάφορα ποσά που είχαν κατατεθεί. Πενήντα ευρώ από δω, εκατό από άλλο υποκατάστημα, εβδομήντα από άλλη τράπεζα, εκατόν πενήντα από υποκατάστημα επαρχίας. Τότε μόνο κατάλαβε για ποια ποσά μιλούσε ο αυστηρός εφοριακός:

-«Παντρεύτηκα τον Σεπτέμβριο, κύριε και αντί για να μου φέρνουν δώρα, είχα βάλει τον προσωπικό μου λογαριασμό στην λίστα γάμου. Αυτά είναι ποσά που έβαλαν οι καλεσμένοι μας.»

-«Λίστα γάμου;» είπε δύσπιστα ο εφοριακός, «έχετε απόδειξη γι αυτό;»

-«Τι απόδειξη; Να σας φέρω την τυπωμένη πρόσκληση του γάμου, που έχω γράψει πάνω τον αριθμό λογαριασμού; Αυτό έχω μόνο, σας κάνει; Μπορώ επίσης να σας πω ποιοι είναι οι καταθέτες σε τούτο το χαρτί που μου δώσατε. Να… αυτός είναι μπάρμπας μου, αυτός ξάδερφος, αυτός φίλος…»

-«Καλά, καλά» είπε ανυπόμονα ο εφοριακός. «Φέρτε μου την πρόσκληση να τη δω. Το γρηγορότερο…»

-«Μα συγνώμη…» άρχισε να εκνευρίζεται ο άνθρωπος όσο τα σκεφτόταν, «την λίστα του γάμου μου βρήκατε για να καταπολεμήσετε την φοροδιαφυγή;»

-«Και που ξέραμε εμείς ότι ήταν λίστα γάμου; Θα μπορούσε να είναι διακίνηση μαύρου χρήματος.»

-«Μαύρο χρήμα τα σαράντα και τα εξήντα ευρώ; Εδώ τόσες Μερσεντές και τζιπ είναι παρκαρισμένα στο οικοδομικό τετράγωνο γύρω απ’ το σπίτι μου… τους ελέγξατε ποτέ αυτούς;»

-«Όλους τους ελέγχουμε…»

Έφυγε φουρκισμένος ο άνθρωπος από την εφορία, αλλά αντί να πάει στο σπίτι του, πήγε κατ’ ευθείαν στην τράπεζα της γειτονιάς του. Χρόνια συναλλασσόταν μ’ αυτό το υποκατάστημα, ήξερε τους ανθρώπους. Ο υπάλληλος του γκισέ τον πήγε στον υποδιευθυντή κι αυτός στον διευθυντή.

-«Δεν μου λέτε… πως βρέθηκε η λίστα γάμου μου στην εφορία;» φώναξε εκνευρισμένος. «Και με φώναξαν εκεί, κι έπρεπε να αποδείξω ότι δεν είμαι φοροφυγάς και ότι δεν διακινώ μαύρο χρήμα… Τι είναι αυτά τα πράγματα; Τόσα χρόνια με ξέρετε, επιτρέπεται αυτό; Να δίνετε τα στοιχεία μου;»

-«Δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς» είπε απολογητικά ο διευθυντής. «Έχουμε την φορολογική σας δήλωση και κάθε περίεργη συναλλαγή που δεν συνάδει με τα εισοδήματα σας και τον συνηθισμένο τρόπο απόκτησης τους, χτυπά αυτόματα στο σύστημα. Κάθε φορά που κοκκινίζει το σύστημα, είμαστε υποχρεωμένοι να ενημερώνουμε αμέσως την εφορία, διαφορετικά έχουμε ποινική ευθύνη, Αν σας πιάσουν από άλλο δρόμο και διαπιστώσουν ότι δεν είχαμε ειδοποιήσει ενώ είχατε κοκκινίσει εδώ, θα κλείσουν εμένα στην φυλακή. Το λέει ρητά ο νόμος.»

-«Και κοκκίνισε η λίστα γάμου μου; Είμαστε καλά;»

-«Εμ, δεν ήταν δικαιολογημένα εισοδήματα, δεν είχατε εταιρεία, ήταν από πολλές περιοχές… χτυπάνε αμέσως αυτά.»

-«Μα ποιες δραστηριότητες δηλαδή κοκκινίζουν;»

-«Δεν μου επιτρέπει ο νόμος να σας πω» του είπε με χαμηλή φωνή ο διευθυντής, «αλλά καλύτερα να μην μάθει ο κόσμος, διότι δεν θα ξαναπλησιάσει σε τράπεζα…»


(photo: Susanne Nilsson@Flickr)

Δημήτρης Καμπουράκης
ΠΗΓΗ: lionnews.gr

Προσωπικές μνήμες απ’ τον Κωστή Στεφανόπουλο - Δημήτρης Καμπουράκης

Θυμάμαι τον Κωστή Στεφανόπουλο, όταν του ζήτησα ραντεβού δια της επίσημης οδού το 2001 και του πήγα τον πρώτο τόμο του βιβλίου μου «Μια σταγόνα ιστορία». Τον γνώριζα και με γνώριζε από το ρεπορτάζ, ήμουν τότε προϊστάμενος πολιτικού ρεπορτάζ στον ΑΝΤ1, όμως ο Κωστής Στεφανόπουλος ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν ήταν ο άνθρωπος που θα τον έπαιρνε τηλέφωνο στα ξεκούδουνα ένας παλιός γνωστός του δημοσιογράφος, για να φλυαρήσουν. Αν και ήταν ο ευγενικότερος άνθρωπος του κόσμου, λειτουργούσε πάντα και μόνο θεσμικά. Μιλούσε προσεκτικά, απευθυνόταν σε όλους στον πληθυντικό και δεν ήθελε επ’ ουδενί λόγο να παρερμηνευτούν λόγια ή κινήσεις του ως Προεδρικές παρεμβάσεις στην πολιτική ζωή του τόπου. Παρά ταύτα, στην συμπεριφορά του δεν υπήρχε η παραμικρή αύρα τυπολατρίας ή κομπασμού. Είχε ζεστό βλέμμα και απέπνεε μια αίσθηση χορτασμένης αξιοπρέπειας, που κατέληγε σ’ ένα είδος βαθιάς καλοσύνης απέναντι στον συνομιλητή του. Παράξενο συναίσθημα για κάποιον που καθόταν απέναντι στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Αυτό που μου έκανε πελώρια εντύπωση σε κείνο το ραντεβού και την ημίωρη συνομιλία μας, ήταν ο τρόπος που υποδέχτηκε το βιβλίο μου. Αφού το ξεφύλλισε και άκουσε τις εξηγήσεις μου για το περιεχόμενό του, το τοποθέτησε στην ουρά μιας σειράς όρθιων βιβλίων σ’ ένα ράφι και μου είπε: «Αυτά είναι τα ιστορικά. Έχω επίσης τα πολιτικά (μου έδειξε άλλο ράφι) και τα νομικά (τρίτο ράφι). Χωρίζω τον χρόνο ανάγνωσής μου ημερησίως σε τρία μέρη, διότι πρωτίστως ασχολούμαι με τα καθήκοντά μου. Το δικό σας είναι (μέτρησε με το δάκτυλο) όγδοο στην σειρά των ιστορικών, οπότε υπολογίζω ότι θα διαβαστεί σε περίπου έξι μήνες». Αν σας πω ότι δεν έμεινα εμβρόντητος από την τάξη που είχε επιβάλλει στην ζωή του, θα πω ψέματα.

Θυμάμαι όμως και μια άλλη, ακόμα παλιότερη συνομιλία μου με τον Κωστή Στεφανόπουλο, την νεκρή πολιτική περίοδο που δεν είχε εκλεγεί βουλευτής. Το κόμμα του, η ΔΗΑΝΑ, υπήρχε ακόμα, δεν είχε αναγγείλει την διάλυσή της. Ίσως να ήταν το 1993 ή το 1994. Πήγα να τον συναντήσω βραδάκι στο γραφείο του στο κόμμα, που βρισκόταν κάπου στην Χαλκοκονδύλη. Τον βρήκα μέσα σ’ ένα τεράστιο χώρο, ένα ενιαίο οροφοδιαμέρισμα ίσως και 400 τετραγωνικών, να κάθεται ολομόναχος. Δεν υπήρχε κανένας, ούτε καν κάποια γραμματεύς. Η απόλυτη ερημιά, η πλήρης εγκατάλειψη. Νεαρός ρεπόρτερ εγώ, ένιωσα την ανάγκη να του πω μια καλή κουβέντα: «Η πολιτική κάνει κύκλους, κύριε Πρόεδρε» αμόλησα την…σοφία μου, «οπότε θα επανέλθετε κάποια στιγμή». Κούνησε μελαγχολικά το κεφάλι του και μου απάντησε με κοφτές λέξεις: «Το μοναδικό κοινά αποδεκτό προσόν μου πλέον κύριε, είναι η εντιμότητά μου. Όλα τα υπόλοιπα έχουν κριθεί αρνητικώς και τελεσιδίκως από το εκλογικό σώμα. Το βλέπετε, λοιπόν, πιθανόν να επανέλθω;» Έκανε λάθος, το 1995 επανήλθε στο ύπατο αξίωμα.

Και μια τελευταία συνομιλία που θυμάμαι ολοκάθαρα με τον Κωστή Στεφανόπουλο, ήταν μέσα στο κτίριο της Προεδρίας ανάμεσα σε μια συνάδελφο και αυτόν, που την παρακολουθήσαμε αρκετοί ακόμα. Θέλοντας να τον κολακεύσει, η παλιά συνάδελφος άρχισε να κατηγορεί τους πολιτικούς αρχηγούς και τα κόμματά τους για τους καυγάδες που είχαν πάνω στην επικαιρότητα: «Καλλιεργούν κλίμα όξυνσης κύριε Πρόεδρε. Δεν παίρνουν παράδειγμα από σας, ούτε σας ακούνε. Αυτοί διχάζουν τον λαό καθημερινά.» Η απάντηση του, την αποστόμωσε κυριολεκτικά: «Πρέπει να γνωρίζετε κυρία μου, ότι δυστυχώς και εγώ υπηρέτησα αυτή την όξυνση επί τεσσαρακονταετία, πριν γίνω σοφότερος. Δώστε τους χρόνο»

Δημήτρης Καμπουράκης
ΠΗΓΗ: lionnews.gr

Ψωμί, αλάτι, έρημος... του Δημήτρη Καμπουράκη

Είχε περπατήσει εβδομήντα δύο μέρες. Ο ανελέητος ήλιος είχε κάψει τους αμφιβληστροειδείς των γαλάζιων του ματιών, είχε γεμίσει εγκαύματα το άμαθο δέρμα του, είχε στεγνώσει το άλλοτε σφριγηλό κορμί του. Η πείνα είχε εξαϋλώσει το κρέας γύρω από τα κόκκαλά του, είχε σκεβρώσει τον σκελετό του. Όταν μπήκε στην έρημο (ήταν πραγματική ή μόνο της ψυχής του, άραγε;) ήταν ένας επιτυχημένος, ψηλός, όμορφος, γυμνασμένος νεαρός άνδρας. Ένας νικητής. Τώρα είχε μεταβληθεί σ’ ένα σερνάμενο ανθρώπινο απολειφάδι. Τα βραχώδη εδάφη με τις κοφτερές πέτρες διέλυσαν τα Kolehan σκαρπίνια του και μετά ξεπάστρεψαν τα πρόχειρα σανδάλια που έφτιαξε με το δέρμα του Chiarugi χαρτοφύλακα του. Οι πληγιασμένες πατούσες του, αρχικά άφηναν φαρδιά ίχνη από σκούρο σκοτωμένο αίμα, μετά τέλειωσε και το αίμα του. Το πάλαι ποτέ  άψογο Armani κοστούμι του, κουρελιασμένο από τα κλαδιά των ξερών θάμνων και τα αγκάθια που έφραζαν τον ανύπαρκτο δρόμο του, έπλεε πάνω στο αποστεωμένο κορμί του σαν ρημαγμένο παλιό τσουβάλι.

Το τελευταίο μάτσο από εκατόευρα και κάτι υπογεγραμμένα συμβόλαια αγοράς γυάλινων κτιρίων που είχε στην τσέπη του, είχαν γίνει προ πολλού προσάναμμα για τις βραδινές φωτιές του. Το μυαλό του είχε σταδιακά αδειάσει. Τις πρώτες μέρες της περιπλάνησης τα θυμόταν όλα, μετά οι αναμνήσεις εξατμίστηκαν, ο κόσμος μηδενίστηκε κι αυτός έκανε παρέα μόνο με οπτασίες και οράματα της ζέστης. Τις νύχτες έκλαιγε δίχως δάκρυα, τα δόντια του χτυπούσαν απ’ το κρύο. Τα νύχια του είχαν ξεκουπιστεί, οι αγκώνες και τα γόνατα του έτρεχαν ένα σιχαμερό πηχτό πύον, οι παλάμες του ήταν γδαρμένες ως τους τένοντες, η πλάτη του ήταν γεμάτη από τσιμπήματα κουνουπιών και δαγκώματα σκορπιών. Μετά τον δεύτερο μήνα δεν περπατούσε, σερνόταν. Λίγο πριν το σούρουπο της εβδομηκοστής δεύτερης μέρας, βρέθηκε μπροστά στην φωτιά τους. Ματωμένος, ρακένδυτος, λερός, άνυδρος, αποστεωμένος, ημιθανής.

Παραμέρισαν αμίλητοι για να του κάνουν χώρο. Έκατσε κατάχαμα, ακουμπώντας την ράχη του σ’ ένα σαμάρι που ήταν αφημένο στο έδαφος. Ένα κοπάδι κατσίκες βέλαζε κάπου στο βάθος. Του πρόσφεραν ένα κύπελλο γάλα, ανακατεμένο με άγριο μέλι. Η πρησμένη γλώσσα του αναγάλλιασε στην γλυκιά γεύση. «Πούθε έρχεσαι;» τον ρώτησε ο γεροντότερος. «Δε θυμάμαι» απάντησε αυτός, συνειδητοποιώντας ότι ήταν οι πρώτες λέξεις που είπε σε άνθρωπο εδώ και εβδομήντα δύο μέρες. Ούτε ήξερε με ποιον θεϊκό τρόπο καταλάβαινε την άγνωστη γλώσσα τους. Μια γριά γεμάτη προαιώνιες ρυτίδες μάσησε κάτι φύλλα, έβγαλε ένα πρασινωπό πολτό απ’ το φαφούτικο στόμα της και τον άπλωσε πάνω στις πρησμένες δαγκωματιές και τις εξελκώσεις που βασάνιζαν το κορμί του. Το δηλητήριο των μιαρών της φύσης υποχώρησε.  Ένιωσε ν’ αδειάζει μέσα του, σα να συνερχόταν. «Πεινάω» είπε.

Μια νεαρή κοπέλα με αγέρωχο ύφος και πελώρια κατάμαυρα μάτια, πήρε μια χούφτα ζύμη από μια χοντροφτιαγμένη πήλινη λεκάνη. Με επιδέξιες κινήσεις έφτιαξε μια πλακουτσωτή πίτα και την άπλωσε πάνω σε μια καυτή πέτρα, την οποία παραμέρισε μ’ ένα ξύλο απ’ τη φωτιά. Όση ώρα τα δάκτυλα της έπαιζαν με την ζύμη, τα χείλη της ψιθύριζαν μια προσευχή, κάποιο ξόρκι ίσως ή μια ικεσία. Αναποδογύρισε το ζυμάρι για να ψηθεί κι απ’ την άλλη πλευρά κι έπειτα έχωσε το χέρι της μέσα στην πτυχή του ρούχου που τύλιγε το λυγερό κορμί της. Έβγαλε ένα πάνινο σακουλάκι, το έγειρε με προσοχή πάνω στην καυτή πίτα κι έριξε μερικούς χοντρούς λευκούς κρυσταλλικούς κόκκους. Το έκανε με σεβασμό , σαν να επρόκειτο για διαμάντια. «Τι είναι;» κατάφερε να ρωτήσει ο άνδρας, καθώς έπαιρνε το πρόχειρο φαγητό από το χέρι της. «Αλεύρι, νερό, αλάτι» απάντησε απλά ο γέρος. «Σιτάρι από την επιφάνεια της γης, νερό που στέλνει ο ουρανός, αλάτι κάτω απ’ τη γη. Το βγάζουν απ’ τις στοές οι αιχμάλωτοι και οι κατάδικοι.»

«Ψωμί κι αλάτι…» μουρμούρισε σεληνιασμένος ο νεαρός άνδρας -που είχε τραφεί με όλα τα εξεζητημένα εδέσματα του πολιτισμού του-  καθώς έφερνε το αρχαϊκό φαγητό στο στόμα του. Απέναντι του, τα κατάμαυρα μάτια της κοπέλας, διαπερνώντας τη νύχτα, τον κοίταζαν ανεξιχνίαστα πάνω από τις γλώσσες της φωτιάς. Ένα διπλό ρίγος συντάραξε την ύπαρξη του. Στην πρώτη μπουκιά, ο στερημένος ουρανίσκος του ξέσπασε μ’ ένα κύμα σάλιου και χαράς. Την ίδια στιγμή, μια δεύτερη έκρηξη ανάμεσα στα σκέλια του κι ένας βίαιος ολόσωμος σπασμός, απάντησε στο διαβολικά διαπεραστικό βλέμμα της που τον κάρφωνε. Μια αόρατη ουσία αποσπάστηκε από το εγκαταλελειμμένο κορμί του και το μισοφαγωμένο αρχέγονο έδεσμα αφέθηκε να πέσει στο κηλιδωμένο απ’ το σπέρμα κουρελιασμένο παντελόνι του. Ο νεαρός άνδρας απόμεινε εκεί μισοξαπλωμένος στο χώμα, ξέπνοος σαν πέτρινος άνθρωπος της Πομπηίας.

Ο γέρος σηκώθηκε απ’ τη φωτιά, αναστενάζοντας. «Θάψτε τον, μην τον φάνε τα αγρίμια» είπε στους νεώτερους.


(photo: Colin Frakland@Flickr)
ΠΗΓΗ: lionnews.gr

Ένας Έλλην στην Ακρόπολη

Όλος ο πλανήτης είδε τον Μπαράκ Ομπάμα στην Ακρόπολη. Με τις αριστοτεχνικές φωτογραφίες του Σόουζα και με το βίντεο του Λευκού Οίκου, ο Παρθενώνας, το Ερεχθείο και τα Προπύλαια απέκτησαν ξαφνικά μια νέα διάσταση μεγαλοπρέπειας και ιστορικής ισχύος. Δισεκατομμύρια μάτια απ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη τη γης στάθηκαν για μια στιγμή σ’ αυτό το ανεπανάληπτο ιστορικό μνημείο, που φάνταζε πελώριο αλλά και τρομερά ευγενικό πίσω από τον μαγεμένο Ομπάμα. Φαντάζεστε πόσα εκατομμύρια άνθρωποι είπαν «τι καταπληκτικός αρχαιολογικός χώρος, πρέπει να τον δούμε»;

Ελπίζω να το είπαν και οι Έλληνες. Που πενήντα χρόνια πρωτευουσιάνοι, κάθονταν σαν ζαβλακωμένοι στους καναπέδες τους και κοίταζαν τον πλανητάρχη να περπατά μονάχος του, στοχαστικός, απόμακρος πάνω στις πέτρες του Ιερού Βράχου. Ξέρετε πόσοι συμπατριώτες μας είπαν από μέσα τους «ρε συ, ωραία είναι τελικά η Ακρόπολη, μήπως να το αποφασίσω ένα μεσημέρι να πάω κι εγώ να τη δω;» Δεν το είπαν βέβαια μεγαλόφωνα, ντρέπονταν κι ας ήταν στο σπίτι μόνο η γυναίκα και το παιδί τους για να τους ακούσουν.

Ότι βρέθηκαν κάμποσες φορές εκεί τριγύρω, αλλά ως απάνω δεν απόσωσαν. Είναι κάτι ανηφόρες απότομες μέχρι να βγουν ψηλά στο βράχο και τη μια φορά είχε ντάλα ήλιο, την άλλη είχε κρύο και υγρασία. Προτίμησαν να την αράξουν από κάτω στα καφέ της Αρεοπαγίτου και να κοιτάζουν ρουφώντας τον φραπέ τους, όση ώρα δεν κοίταζαν τα μπούτια κάθε Νεοζηλανδέζας που περνούσε από μπροστά τους. Τώρα, τι ακριβώς έβλεπαν από κει που κάθονταν, δεν είναι σίγουροι. Ο Παρθενώνας ήταν, το άλλο το πώς-το-λεν με τις Καρυάτιδες… δύσκολο να θυμηθούν. Πάντως ωραία ήταν.

Αλλά τώρα πάει τέλειωσε, μόλις βρουν ευκαιρία –το γρηγορότερο δηλαδή- θα την επισκεφθούν την Ακρόπολη. Θα πάρουν και τα παιδιά τους. Με το ζόρι αν χρειαστεί, διότι αυτά τα βλαμμένα προτιμούν να τρέχουν στις καφετέριες και στα ηλεκτρονικά. Δεν επιτρέπεται να υπάρχουν ελληνόπουλα που δεν έχουν δει από κοντά την Ακρόπολη. Ντροπή επιτέλους. Μα πως τον καταντήσανε έτσι τον τόπο αυτοί που μας κυβερνάνε…;


Δημήτρης Καμπουράκης
ΠΗΓΗ: lionnews.gr

Όταν οι Ευρωπαίοι άλλαζαν σώβρακο μία φορά τον μήνα… του Δημήτρη Καμπουράκη

Αν το μεσημέρι που επιστρέφετε σπίτι αισθάνεστε βρώμικοι και θέλετε οπωσδήποτε να τρέξετε στο μπάνιο για ένα γρήγορο ντους, πρέπει να μακαρίζετε τον εαυτό σας που δεν ζούσατε σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή πόλη από τον μεσαίωνα μέχρι και τον 18ο αιώνα. Μετά την κλασική ελληνική αρχαιότητα, τη Ρώμη και το Βυζάντιο όπου η προσωπική καθαριότητα εθεωρείτο επιβεβλημένη και τα δημόσια λουτρά ήταν ολόκληροι κοινωνικοί θεσμοί, η Ευρώπη κατρακύλησε στην απόλυτη βρωμιά και δυσωδία. Με πρωτεργάτη την εκκλησία που θεωρούσε την απογύμνωση το πρώτο στάδιο για ν’ ακολουθήσουν μιαρές πράξεις και με την συνεπικουρία μιας κομπογιαννίτικης ιατρικής πολύ κατώτερης του Ιπποκράτη και του Γαληνού, η επαφή του ανθρωπίνου σώματος με το νερό θεωρήθηκε πρακτική επιβλαβής για την υγεία και πράξη βαθιά αμαρτωλή.

Για πολλές αιώνες, οι άνθρωποι του χριστιανικού και βαρβαρικού κόσμου δεν πλένονταν καθόλου, ενώ παράλληλα ζούσαν σε πόλεις και χωριά που έζεχναν από τα σκουπίδια και τα περιττώματα. Αναφερόμαστε όχι μόνο στις φτωχές λαϊκές τάξεις, αλλά και στις ανώτερες. Ο βασιλιάς της Γαλλίας Λουδοβίκος 13ος έκανε μπάνιο κάθε πέντε χρόνια και ο βασιλιάς Ήλιος Λουδοβίκος 14ος είχε κάνει δύο μόλις μπάνια στη ζωή του μετά από ιατρική υπόδειξη, τα οποία και θεώρησε ζοφερή εμπειρία. Ο Ερρίκος Ε’ της Αγγλίας τον 15ο αιώνα απαγόρευσε με βασιλικό διάταγμα τα μπάνια στο Λονδίνο. Οι άνθρωποι επίσης δεν έλουζαν ποτέ τα μαλλιά τους. Όταν η λίγδα πάνω στο κεφάλι γινόταν στρώμα, οι πλούσιοι έριχναν πούδρα και οι φτωχοί πριονίδι για να στερεοποιηθεί και μετά την απομάκρυναν με χτένισμα.

Οι φτωχοί δεν έπλεναν ούτε τα ρούχα τους, ενώ οι πλούσιοι φρόντιζαν να είναι σχετικά καθαρά τα ρούχα που φαίνονταν. Το 1767, ο Γάλλος βαρόνος Σομπέρ άλλαζε πουκάμισο και κολάρο κάθε δύο μέρες, αλλά σώβρακο κάθε τέσσερις βδομάδες. Όταν η μασχάλη μύριζε τραγίλα την έξυναν μ’ ένα ξυστρί, ενώ οι ευγενείς έριχναν μπουκάλια από αρώματα πάνω τους για να μυρίζουν λιγότερο. Τουλάχιστον, στα μέσα του 17ου αιώνα εμφανίστηκε η πετσέτα του τραπεζιού και εγκαταλείφθηκε σταδιακά η τρομερή συνήθεια, κατά τη διάρκεια των δείπνων να σκουπίζουν τα λαδωμένα χέρια τους στα πουκάμισα και τα σακάκια τους.

Φυσικά, η απλυσιά αυτή είχε γίνει μέρος και της κρατούσας ερωτικής αισθητικής. Όποια γυναίκα πλενόταν συχνά ονομαζόταν παστρικιά, δηλαδή πόρνη. Αντιθέτως, όσο πιο άπλυτη και απεριποίητη ήταν μια γυναίκα στις κρυφές της περιοχές, τόσο πιο ενάρετη θεωρούνταν. Όσο για τους άνδρες συζύγους, θεωρούσαν τη βρωμιά και τη δυσωδία της γυναίκας τους ως το απόλυτο ερωτικό ελιξίριο. Είναι πασίγνωστη η φράση που έγραψε ο Ναπολέων Βοναπάρτης σε επιστολή του από το μέτωπο της Ιταλίας προς την σύζυγο του Ιωσηφίνα: «Σε τρεις μέρες θα είμαι στο Παρίσι. Μην πλυθείς…»

ΦΩΤΟ: O Luis XIV από τον καλλιτέχνη Bernard Pras


Δημήτρης Καμπουράκης
ΠΗΓΗ: lionnews.gr

Είναι τα μικρά επιτεύγματα που αλλάζουν την παγκόσμια ιστορία - Δημήτρης Καμπουράκης

Κανένας δε μπορεί σήμερα να διανοηθεί πόσο μεγάλη σημασία έπαιξαν στην παγκόσμια ιστορία κάποιες μικρές, ασήμαντες στα μάτια μας σήμερα εφευρέσεις. Φαινομενικά μικρά τεχνολογικά επιτεύγματα που μέσα στην πορεία των αιώνων βελτίωσαν δραστικά τη ζωή των ανθρώπων και έδωσαν ώθηση στην πορεία των κοινωνιών. Οι πιο πολλές απ’ αυτές δεν έχουν καταγεγραμμένο εφευρέτη, αφού κάποιος ανώνυμος οξυδερκής τεχνίτης, μέσα από την παρατήρηση και την καθημερινή δουλειά, έκανε κάποτε το τεχνολογικό βηματάκι, δίχως τις περισσότερες φορές να αντιληφθεί εκείνη τη στιγμή τη σπουδαιότητα του επιτεύγματος του. Ας δούμε ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα:

Όλοι οι ιστορικοί του πολέμου, θεωρούν καθοριστικής σημασίας για την εξέλιξη και τη βελτίωση της μαχητικής ικανότητας του ιππικού, την εφεύρεση του αναβολέα. Αυτού του μεταλλικού κρίκου που κρέμεται από τις σέλλες των αλόγων ή από τα σαμάρια, στον οποίον ο καβαλάρης βάζει το πόδι του. Στα σύγχρονα κινηματογραφικά έργα βλέπουμε ιππείς της αρχαιότητας να αλληλοσφάζονται πατώντας πάνω στους αναβολείς τους. Πρόκειται για ιστορική αυθαιρεσία. Στην αρχαιότητα δεν υπήρχε αυτό το εξάρτημα. Οι καβαλάρηδες του περίφημου θεσσαλικού ιππικού του Αλεξάνδρου που έφθασαν ανίκητοι ως την Ινδία, κάλπαζαν ή πολεμούσαν με τα πόδια τους ελεύθερα και κολλημένα στις κοιλιές των αλόγων τους για να μην πέσουν.

Ο αναβολέας είναι πιθανότατα ασιατική εφεύρεση. Οι Βυζαντινοί τον χρησιμοποιούσαν ήδη από τον 7ο αιώνα, απ’ τους Βυζαντινούς τον πήραν οι Άραβες και από τους Άραβες τον παρέλαβαν οι δυτικοί, μέσω της Ισπανικής χερσονήσου που ήταν τότε Αραβική. Στη Δύση, χρησιμοποιήθηκε τον 8ο αιώνα. Κανένας δεν μπορεί να διανοηθεί πόσο άλλαξαν οι φαινομενικά ασήμαντοι αυτοί κρίκοι τον τρόπο του πολέμου. Το ιππικό απέκτησε ξαφνικά πολλαπλάσια επιχειρησιακή ικανότητα. Οι καβαλάρηδες ένιωσαν ξαφνικά ασφαλέστεροι πάνω στο άλογο τους, με αποτέλεσμα να αποτολμούν πολύ πιο περίτεχνους και επικίνδυνους ελιγμούς.

Πριν την εμφάνιση του αναβολέα, το ιππικό ήταν οπλισμένο μόνο με σπαθί. Μόνο όταν τα πόδια του καβαλάρη πάτησαν γερά, μπόρεσε να οπλιστεί με λόγχη, αφού υπήρχε πλέον η δυνατότητα απορρόφησης της μετωπικής κρούσης μ’ αυτήν, ειδικά σε ακίνητους στόχους, όπως οι πεζοί στις φάλαγγες. Η βαριά λόγχη των ιπποτών του μεσαίωνα άλλωστε, χρειαζόταν συχνά πυκνά και τα δύο χέρια για τη διόρθωση της κατεύθυνσης της, κάτι που έγινε δυνατό μόνο όταν οι αναβολείς εξασφάλιζαν την ισορροπία του καβαλάρη δίχως να κρατά τα γκέμια του αλόγου. Η εφεύρεση αυτή επίσης μεγάλωσε αισθητά τη γωνία στρέψης του καβαλάρη και του έδωσε τη δυνατότητα να πολεμά σε πολύ μεγαλύτερη ακτίνα γύρω από το κορμί του. Δίχως αναβολείς, αναγκαζόταν, αντί να γυρίζει το κορμί του για να πολεμήσει, να στρέφει το άλογο ώστε να το φέρει σε κατάλληλοσημείο για μάχη.

Τέλος, ο αναβολέας έδωσε τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν ράτσες πιο εύσωμων αλόγων στα σώματα του ιππικού. Ένα μεγάλο άλογο κουμαντάρεται καλύτερα με χέρια και πόδια μαζί, έχει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη σύγκρουση, αλλά είναι δυσκολότερο να κρατήσει τον καβαλάρη στην πλάτη του δίχως ισχυρή στήριξη. Επίσης, είναι πολύ δυσκολότερο να ξανανέβει κανείς πάνω του αν πέσει κάτω κατά τη διάρκεια της μάχης, δίχως να πατήσει σε αναβολέα και ενώ γύρω του μαίνεται η μάχη.

Μη χαμογελάτε μ’ αυτά, διότι τα αποτελέσματα μικρών εφευρέσεων, κατά την διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας, σας διαψεύδουν. Όταν, ας πούμε, κάποιος ανώνυμος τεχνίτης του μεσαίωνα σκέφτηκε να βάλει δερμάτινους ιμάντες ανάμεσα στην καμπίνα των επιβατών και τη βάση μιας επιβατικής άμαξας, ώστε να απορροφούνταιοι κραδασμοί, ήταν αδύνατο να φανταστεί τι επανάσταση θα έφερνε στις  χερσαίες μεταφορές ανθρώπων και εμπορευμάτων. Οι άθλιοι χωματόδρομοι της Ευρώπης έγιναν για πρώτη φορά προσβάσιμοι για ταξίδια μεγάλων αποστάσεων, σε μέσα μαζικής μεταφοράς και όχι μόνο σε πεζούς ή μοναχικούς καβαλάρηδες. Όλοι μπορούν να καταλάβουν πόσο σημαντική εξέλιξη ήταν αυτή για την ευρωπαϊκή ιστορία.

(Φωτογραφία: EPA/MOHAMMED SABER)

Δημήτρης Καμπουράκης
ΠΗΓΗ: lionnews.gr

Μάχες κερδίζουν όλοι, πολέμους όμως, μόνο οι αποφασισμένες κοινωνίες

Γράφει ο Δημήτρης Καμπουράκης

Οι μάχες κρίνονται από την ικανότητα των στρατηγών και την ανδρεία των πολεμιστών, οι πόλεμοι όμως κρίνονται από τις οικονομικές και παραγωγικές δυνατότητες των κρατών που συμπλέκονται. Όποιος ηγέτης ξέχασε αυτόν τον κανόνα της παγκόσμιας ιστορίας, οδήγησε το κράτος του σε ολέθρια ήττα. Στις 7 Δεκεμβρίου 1941, οι Ιάπωνες επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά στο Περλ Χάρμπορ και κατέστρεψαν τον Αμερικανικό στόλο. Ο Ειρηνικός έγινε Ιαπωνική θάλασσα προσωρινά, καθώς οι Ιάπωνες διέθεταν έναν μεγάλο, αξιόμαχο και άριστα εξοπλισμένο στόλο χωρίς αντίπαλο. Ακόμα κι όταν έξι μήνες αργότερα, τον Ιούλιο 1942, περισσότερο από τύχη παρά από καλή στρατηγική, οι Αμερικανοί κατέστρεψαν στο Μίντγουεϊ τέσσερα αεροπλανοφόρα του ιαπωνικού ναυτικού χάνοντας μόνο ένα, το μόνο που κατάφεραν ήταν να αποκαταστήσουν μια σχετική ισορροπία στη μεγάλη θάλασσα.

Τότε ήταν που μπήκε μπροστά ο πραγματικός ανταγωνισμός των δύο οικονομιών. Οι Ιάπωνες, με μια οικονομική άνθηση και βιομηχανική έκρηξη δίχως προηγούμενο, είχαν φτιάξει τις προπολεμικές δεκαετίες έναν φοβερό στόλο και μια εκπληκτική αεροπορία. Όμως, όπως φάνηκε από το αποτέλεσμα, είχαν ήδη φθάσει στο απόγειο των παραγωγικών δυνατοτήτων τους, ενώ ο αμερικανικός γίγαντας μόλις που ξεκινούσε. Ο πόλεμος αφύπνισε τις κοιμισμένες παραγωγικές του δυνάμεις, μ’ έναν τρόπο πρωτόγνωρο στην παγκόσμια ιστορία. Τερατώδη συμβόλαια του αμερικανικού Δημοσίου με ιδιώτες έστησαν εκατοντάδες εργοστάσια παραγωγής όπλων και πολεμικού υλικού, ενώ ολόκληρη η αμερικανική οικονομία μπήκε σε πολεμικούς ρυθμούς. Η χώρα μεταβλήθηκε ακαριαία σ’ ένα στρατόπεδο παραγωγής πολεμικού υλικού. Τα εργοστάσια αυτοκινήτων άρχισαν να φτιάχνουν άρματα μάχης, τα εργοστάσια καλλυντικών φάρμακα και οι βιοτεχνίες ρούχων στολές φαντάρων. Το εξωτερικό εμπόριο και η γεωργία μπήκαν επίσης στην υπηρεσία της υπέρτατης μάχης. Η παραγωγή χάλυβα δεκαπενταπλασιάστηκε, η παραγωγή καουτσούκ εικοσαπλασιάστηκε, οι εισαγωγές πρώτων υλών και πετρελαίου από τη Λατινική Αμερική που δεν πολεμούσε, τετραπλασιάστηκαν.

Η μάχη αποδείχτηκε άνιση για τους Ιάπωνες. Τα επόμενα τέσσερα χρόνια του πολέμου, η ιαπωνική βιομηχανία για ν’ αντικαταστήσει τις απώλειες του Μίντγουεϊ, κατάφερε να κατασκευάσει επτά νέα αεροπλανοφόρα. Οι Αμερικανοί κατασκεύασαν εκατό. Οι Ιάπωνες έφτιαξαν δύο θωρηκτά, οι Αμερικανοί εικοσιτέσσερα. Συνολικά, για κάθε νέο πολεμικό πλοίο και υποβρύχιο που πρόσθεταν οι Ιάπωνες στον στόλο τους, οι Αμερικανοί πρόσθεταν δεκάξι. Μοιάζει απίστευτο, όμως όταν συνθηκολόγησαν οι Ιάπωνες, οι Αμερικανοί είχαν κατασκευάσει 87.600 πλοία όλων των ειδών και των μεγεθών.

Στην παραγωγή αεροπλάνων η μάχη αποδείχτηκε ακόμα πιο άνιση. Οι Γιαπωνέζοι ξεκίνησαν παράγοντας χίλια αεροπλάνα τον μήνα, 12.000 τον χρόνο δηλαδή, για να πέσει σταδιακά η παραγωγή τους στο μισό. Οι Αμερικανοί μετά το 1942 κατασκεύαζαν ένα εξελιγμένο βαρύ βομβαρδιστικό Β-24 κάθε εξήντα τρία λεπτά. Η παραγωγικότητα κάθε Αμερικανού εργάτη έναντι του Ιάπωνα συναδέλφου του τετραπλάσια και τα αμερικανικά εργοστάσια υπερπολλαπλάσια των ιαπωνικών. Απέναντι στα 30.000 νέα πολεμικά αεροπλάνα που έφτιαξαν οι Ιάπωνες μέχρι τη λήξη του πολέμου, οι Αμερικανοί έριξαν στις αερομαχίες 300.000.

Ενώ η πολεμική προσπάθεια εξαντλούσε χρόνο με τον χρόνο την Ιαπωνία, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού η αμερικανική οικονομία γνώριζε πραγματική άνθηση. Στην πραγματικότητα, τότε ξεπέρασαν οριστικά οι Αμερικανοί την οικονομική κρίση του ’29. Όσο έξυπνους στρατηγούς κι αν είχε η Ιαπωνία, όσο πειθαρχημένους στρατιώτες κι αν διέθετε, ήταν αδύνατο να κερδίσει έναν τέτοιο πόλεμο. Οι φωτογραφίες και τα κινηματογραφικά στιγμιότυπα μετά τα μέσα του 1943, αποτυπώνουν αυτή την άνιση μάχη των δύο οικονομιών. Πελώρια αμερικανικά μεταγωγικά πλοία με τα καταστρώματά τους γεμάτα πυρομαχικά, τζιπ, άρματα μάχης και τρόφιμα όργωναν τις θάλασσες, ενώ την ίδια στιγμή υποσιτισμένοι Γιαπωνέζοι στρατιώτες εγκαταλελειμμένοι στα διάφορα μέτωπα δεν είχαν ούτε σφαίρες για να πολεμήσουν. Τα κεφάλαια και τα εργοστάσια είχαν κρίνει τον πόλεμο.


ΠΗΓΗ: lionnews.gr

Δημήτρη Καμπουράκη, Μία Σταγόνα Ιστορία: Ο κοσμοκαλόγερος Παπαδιαμάντης

Μέσα στις δεκάδες μικρές και μεγάλες διαμάχες που κατά καιρούς αναζωπυρώνονται ανάμεσα σε λογοτέχνες, βιογράφους, ιστορικούς και κριτικούς της τέχνης, υπάρχει και μία που αφορά τον “άγιο των ελληνικών γραμμάτων”, τον κοσμοκαλόγερο Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Επί εκατό και βάλε χρόνια, (πέθανε το 1911 στην Σκιάθο), έρχεται και επανέρχεται το ερώτημα: «ο Παπαδιαμάντης έζησε και πέθανε ανέραστος;» Η ερώτηση εξάπτει τη φαντασία των θαυμαστών και των μελετητών του, οι οποίοι ελλείψει στοιχείων ή μαρτυριών, καταβυθίζονται στα ενδότερα του έργου του για να συμπεράνουν αυτό που ποτέ εμμέσως ή αμέσως δεν διαλεύκανε ο ίδιος ο κοσμοκαλόγερος στα εξήντα χρόνια της ζωής του. Είχε ή δεν είχε πάει με γυναίκα;

Το έργο του Παπαδιαμάντη βρίθει από γυναικείες παρουσίες. Το ερωτικό στοιχείο είναι διάχυτο, αλλά μ’ έναν τρόπο υπαινικτικό, μυστικό, κουμπωμένο, ενοχικό, θαρρείς κλεισμένο μέσα σε θρησκευτικό κουβούκλιο που δεν το αφήνει να ξεσπάσει και να ολοκληρωθεί. Εκεί μπερδεύονται οι μελετητές. Οι περισσότεροι, που έχουν καταλήξει ότι ο Παπαδιαμάντης δεν βίωσε ποτέ την σαρκική επαφή με τη γυναίκα, διακρίνουν στα γραφτά του την εξιδανίκευση και την υπόγεια ερωτική μανία του καταπιεσμένου και του ερωτικά πεινασμένου. Στα ίδια ακριβώς κείμενα όμως, στους ίδιους γυναικείους χαρακτήρες, άλλοι μελετητές του Παπαδιαμάντη διακρίνουν, αν όχι έναν βαθύ γνώστη του έρωτα, τουλάχιστον κάποιον που έχει νιώσει την σαρκική επαφή κι έχει βιώσει την ολοκλήρωση του ερωτικού πόθου, γι αυτό είναι ικανός να τα περιγράψει με τέτοιο ανεπανάληπτο τρόπο.

Η αλήθεια είναι ότι ο Παπαδιαμάντης δεν ήταν ο άνθρωπος που θα έκανε εντύπωση σε μια γυναίκα. Μονόχνοτος, θρησκόληπτος, συντηρητικός, πάμφτωχος, απομακρυσμένος από τα υλικά αγαθά, σχεδόν ρακένδυτος στην εμφάνιση, αλκοολικός απ’ τα σαράντα του, με μια ζωή μοιρασμένη ανάμεσα στα μαγέρικα όπου ψευτότρωγε και τις ολονυκτίες των εκκλησιών, δεν ήταν ο άντρας που θα τραβούσε μια γυναίκα. Δεν παντρεύτηκε, κανένας δεν τον είδε ποτέ να σχετίζεται με γυναίκα στα φανερά, ούτε τον τσάκωσε στα κρυφά στην μικρή τότε Αθήνα. Η μόνη μαρτυρία που έμεινε ποτέ από τη ζωή του επί του θέματος ήταν μια συνομιλία του με τον μεγάλο λυρικό ποιητή της εποχής του, τον Μιλτιάδη Μαλακάση στη Δεξαμενή: «Μίλτο, έχεις μια μαύρη γραβάτα να μου δώσεις;» τον είχε ρωτήσει ο Παπαδιαμάντης. «Πέθανε η τάδε και θέλω να την πενθήσω, γιατί την αδίκησα.»

Τούτη η μικρότατη μαρτυρία, καλύπτει –ίσως- εξήντα χρόνια ζωής. Κι όμως, όταν ο Παπαδιαμάντης περιγράφει μια γυμνή κοπέλα που κολυμπούσε νύχτα στα νερά του πελάγου, με το βοσκόπουλο από πάνω κρυμμένο να την κοιτά ή όταν έγραφε για την «μεγάλην δρυ» που στα μάτια του μικρού παιδιού που σκαρφάλωνε πάνω της ήταν γυναίκα, σε πιάνει ρίγος από την ερωτική μανία που κρύβουν οι λέξεις του. Κι αν ο γέρο-Παπαδιαμάντης κατέληξε αποσυνάγωγος σαν μεσόκοπος και ηλικιωμένος, ποιος μπορεί πει με βεβαιότητα ότι το παιδί του παπά από την Σκιάθο, που στα είκοσι του ήρθε στην Αθήνα, δεν πήγε ποτέ με γυναίκα; Δεν θα απαντηθεί ποτέ το ερώτημα. Πάντα θα ψάχνουμε στα εκπληκτικά του κείμενα, στη λεκτική του μαεστρία, στην ανεπανάληπτη ελληνική του ηθογραφία, μια απάντηση που, όσο πιο μετέωρη θα μένει, τόσο πιο γοητευτική θα κάνει την ερώτηση.

Δείτε το βίντεο:

ΠΗΓΗ: postmodern.gr

Δημήτρη Καμπουράκη Μία Σταγόνα Ιστορία: Πλατεία Ομονοίας

Όταν το 1834 ο βασιλιάς Όθωνας παρήγγειλε το πολεοδομικό σχέδιο της Αθήνας στους αρχιτέκτονες Κλεάνθη και Σάουμπερτ, αυτοί πρόβλεψαν ότι τα ανάκτορα θα κτιστούν στο βορειότερο άκρο της πόλης, που τότε δεν ήταν τίποτα άλλο από χωράφια γεμάτα αμπέλια και συκιές. Και όταν τελικά επιλέχθηκε ο λόφος της Μπουμπουνίστρας στους πρόποδες του Λυκαβηττού για να κτιστεί το παλάτι, το σημερινό κτίριο της Βουλής δηλαδή, στο πολεοδομικό σχέδιο παρέμεινε μόνο η πλατεία στα βόρεια. 
Το 1840 της δίνουν ένα όνομα, «πλατεία Όθωνος» και την διαμορφώνουν σε στρογγυλό σχήμα. Μια πλατεία όμως με το όνομα του βασιλιά δεν μπορούσε να έχει αμπέλια, οπότε τα ξεριζώνουν, φυτεύουν πεύκα, κυπαρίσσια και βελανιδιές, της βάζουν και εννέα φανοστάτες. Μετά την δενδροφύτευση και το σουλούπωμα της, η πλατεία αρχίζει να γίνεται η απόληξη της καλοκαιρινής βόλτας των Αθηναίων. Τις επόμενες δεκαετίες, η στρόγγυλη πλατεία θα έγραφε ιστορία. Φυσικά, μιλάμε για την πλατεία Ομονοίας όπως μετονομάστηκε τριάντα χρόνια αργότερα.

Αφού εγκαταλείφθηκε το σχέδιο για το παλάτι, μπήκε μπροστά ένα άλλο, εξίσου μεγαλεπήβολο. Να χτιστεί πάνω στην πλατεία ένας μεγάλος και περικαλλής ναός αφιερωμένος στην σωτηρία του γένους από την επανάσταση του ’21, ο «ναός του Σωτήρος». Τα σχέδια ήταν τόσο μεγαλεπήβολα που αποδείχτηκαν ανεφάρμοστα, καθώς δεν υπήρχαν χρήματα. Έγινε έρανος από την εκκλησία, μαζεύτηκε ένα ποσό, αποδείχτηκε ανεπαρκές για να φτιάξει μια εκκλησία σχεδόν σαν την Αγιά Σοφιά, οπότε το σχέδιο εγκαταλείφθηκε. Εκείνη την εποχή, γύρω από την πλατεία δεν υπήρχε απολύτως τίποτα. Η Γ’ Σεπτεμβρίου ήταν μια κακοτράχαλη κατηφόρα που απέφευγαν ακόμα και τα μουλάρια. Η Χαλκοκονδύλη ήταν ρέμα και πέρα από το ρέμα υπήρχαν κάποια κακόφημα εξοχικά μαγαζιά για τους Βαυαρούς φαντάρους, που επίτηδες είχαν στεγαστεί στην ερημιά. Η Πειραιώς γινόταν χείμαρρος, αν και από κει περνούσε το αρχαίο μονοπάτι που οδηγούσε από την Αθήνα στο λιμάνι του Πειραιά.

Ομόνοια ονομάστηκε μόλις έφυγε ο Όθωνας και άφησε πίσω του δυο στρατόπεδα, τους Ορεινούς και τους Πεδινούς να αλληλοσκοτώνονται. Μετά από φοβερά επεισόδια με νεκρούς, έκαναν ανακωχή, συγκεντρώθηκαν στην πλατεία, αγκαλιάστηκαν και χάριν της συμφιλίωσης δόθηκε η ονομασία Ομόνοια. Ούτως ή άλλως, αφού είχε εκδιωχθεί ο Όθωνας, δεν υπήρχε περίπτωση να κρατήσει την ονομασία «πλατεία Όθωνος». Τις επόμενες δεκαετίες η πλατεία πήρε τα πάνω της, έγινε το κοσμικότερο σημείο της Αθήνας με υπέροχα κτίσματα όπως το Μπαγκείον και ο Μεγαλέξανδρος και σταδιακά έγινε κέντρο εμπορικής δραστηριότητας. Το 1905 κόβονται πάλι τα δέντρα, ασφαλτοστρώνεται και φυτεύονται φοίνικες. Το 1927 κόβονται οι φοίνικες, η πλατεία σκάβεται και στο υπόγειο της γίνεται ο σταθμός του ηλεκτρικού. Η λιμνούλα με το σιντριβάνι που θυμούνται οι παλιότεροι φτιάχτηκε το 1957. Έκτοτε, η Ομόνοια είναι η ζωντανή απόδειξη ότι σε τούτη τη χώρα είναι αδύνατο ακόμα και να διαμορφώσουμε μια στοιχειωδώς όμορφη πλατεία στο κέντρο της πρωτεύουσας μας.

"Οι τηλεοπτικές άδειες" του Δημήτρη Καμπουράκη

Μακρά η δημόσια συζήτηση για τις τηλεοπτικές άδειες. Προσφιλές θέμα στο ουζερί και στην αυλή της ταβέρνας... «Ποιοι παλιοί θα πάρουν άδεια και ποιοι θα μείνουν απ’ έξω; Αμ οι καινούργιοι; Είναι γεροί παίχτες, ρίχνουν πολλά λεφτά. Οι παλιοί έχουν προσωπικό, εξοπλισμό και πιστό κοινό, οι καινούργιοι έχουν χρήμα και φιλοδοξίες. Πού να φτάσουν οι τέσσερις άδειες για να ικανοποιηθούν όλοι; Μπα, τελικά δεν θα δοθούν μόνο τέσσερις, μπορεί να γίνουν πέντε ή έξι...».

Όλοι έχουν άποψη, όλοι έχουν απόρρητες πληροφορίες για το περιεχόμενο των φακέλων. Κυρίως, όμως, όλοι γνωρίζουν τις μύχιες προθέσεις του βαθέος Μαξίμου για τον διαμοιρασμό της τηλεοπτικής πίτας. Άπαντες γνωρίζουν τα πάντα. Ποιους θα ευνοήσει ο Παππάς και ποιους θα ξωπετάξει ο Τσίπρας. Ελλαδάρα σ’ όλο της το μεγαλείο. Έχω ακούσει τα πάντα, από τα πιο λογικά έως τα πιο εξωφρενικά. Ένα μόνο δεν άκουσα, από κανέναν. Ότι ο διαγωνισμός θα είναι αντικειμενικός ή αξιοκρατικός, δίχως παζάρι και πολιτικό σχεδιασμό πίσω του.

ΠΗΓΗ: facebook, Δημήτρης Καμπουράκης

"Από το χθες στο αύριο" του Δημήτρη Καμπουράκη

Όταν μέσα στη Βουλή και μπροστά στους κυβερνητικούς βουλευτές, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος μιλά για κόστος 86 δισ. ευρώ από «τη διαφορετική μορφή διαπραγμάτευσης», τότε δεν μπορώ να μην αναρωτηθώ: Όταν ένας ΕΝΦΙΑ των 2,6 δισ. ήταν ικανός να καταποντίσει μια κυβέρνηση, τότε τι αλήθεια μπορούν να κάνουν 33 ΕΝΦΙΑ μαζεμένοι; Η απάντηση είναι απλή: Πιθανότατα να μην καταφέρουν ούτε να ιδρώσει το αυτί ενός ολόκληρου λαού και της κυβέρνησής του. Όλα εξαρτώνται από τον πολιτικό χρόνο. Τη μια στιγμή 2,6 δισ. δημιουργούν πολιτικό σεισμό και την άλλη στιγμή 86 δισ. περνούν απαρατήρητα.

Αυτή την ώρα, βρισκόμαστε σ' ένα μεταίχμιο. Έως χθες, τερατώδη κόστη μεταφράζονταν στη λαϊκή συνείδηση ως δικαιολογημένη αποπληρωμή κυβερνητικών ηρωισμών. Αύριο, ακόμα και το ελάχιστο οικονομικό βάρος στους λαϊκούς ώμους θα υπερδιογκώνεται, πολλαπλασιάζοντας το πολιτικό κόστος για τους κατέχοντες την εξουσία. Σήμερα είμαστε στο οριακό πολιτικό σημείο μετάβασης από το χθες στο αύριο. Γι' αυτό βλέπουμε αυτήν τη λυσσαλέα μάχη χαρακωμάτων ανάμεσα σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Ποιος τελικά θα κερδίσει; Δεν ξέρω. Σίγουρα όμως ξέρω ποιος θα χάσει. Είναι νομοτελειακό.

ΠΗΓΗ: facebook, Δημήτρης Καμπουράκης

"Η χιονοστιβάδα των εργασιακών" του Δημήτρη Καμπουράκη

Οι προτάσεις του ΔΝΤ προς την κυβέρνηση για τα εργασιακά (κι ας λέει ο κ. Κατρούγκαλος ότι απευθύνονται αλλού) είναι εξαιρετικά οδυνηρές συγκρινόμενες μ' αυτά που ξέραμε για τις εργασιακές σχέσεις και για τον καθορισμό των αμοιβών στη χώρα.

Αν και την τελευταία εξαετία όλα έγιναν ένας χυλός δίχως κανόνες και σταθερές, όμως παρά ταύτα οι ρυθμίσεις που επικρέμονται επί της κεφαλής όσων εργάζονται ακόμα, θα επιδεινώσουν ακόμα περισσότερο την ήδη άσχημη κατάστασή τους. Και μάλιστα δίχως εγγύηση ότι τουλάχιστον θα καταπολεμηθεί η ανεργία.

Διαβάζοντας τα προτεινόμενα από το ΔΝΤ μέτρα, προσωπικά δυσκολεύομαι να διαχωρίσω τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις από τις ισοπεδωτικές απορρυθμίσεις της αγοράς εργασίας. Όμως οι κυβερνώντες υποχρεούνται να το κάνουν, καθώς είναι πλέον σαφές ότι η ολοκληρωτική άρνηση ως διαπραγματευτική τακτική είναι καταστροφική και τελικά οδηγεί σε πλήρη υποχώρηση. 

Αναμετρώντας τη χιονοστιβάδα που σχηματίζεται και ετοιμάζεται να ορμήσει κατά πάνω μας, ειλικρινά δεν θα ήθελα να είμαι στη θέση της κυβέρνησης. Αυτή όμως φαγώθηκε να είναι σ' αυτήν τη θέση. Τώρα, λοιπόν, ας τα βγάλει πέρα...

ΠΗΓΗ: facebook, Δημήτρης Καμπουράκης

"Του Μάο τα τσιτάτα" του Δημήτρη Καμπουράκη

Στην υπέροχη ιταλική ταινία «ο ταχυδρόμος», ο μεγάλος Χιλιανός ποιητής Πάμπλο Νερούδα κατσαδιάζει τον σχεδόν αναλφάβητο γραμματοκομιστή Μάριο Ρουόπολο, διότι οικειοποιήθηκε ένα ποίημά του ώστε να γοητεύσει την ωραία Μπεατρίτσε. 
Όμως ο ταχυδρόμος τον αποστομώνει με μια εκπληκτική, για απαίδευτο άνθρωπο, φράση: «Η ποίηση δεν ανήκει σ' αυτούς που τη γράφουν, αλλά σ' αυτούς που την έχουν ανάγκη». 
Κατ' αναλογίαν, εικάζω ότι και τα επαναστατικά τσιτάτα δεν ανήκουν σ' αυτούς που τα διατύπωσαν (μέσα στη φωτιά του απελευθερωτικού αγώνα), αλλά σε όποιους τα έχουν ανάγκη (για τα ψευτοπολιτικά παιχνιδάκια τους).
Τούτων δοθέντων, στα διαλείμματα των χαριεντισμών του με τους τροϊκανούς, ο Αλέξης Τσίπρας δικαιούται να περιφέρει το μαοϊκό σύνθημα «μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση» και να το ευτελίζει κατά βούληση. 
Η μαοϊκή βιβλιογραφία πάντως βρίθει παρόμοιων φράσεων. 
Ας τις μελετήσει ο πρωθυπουργός. Δεν τις έχει όλες ανάγκη, σε κάποιες όμως ίσως αναγνωρίσει ενδιαφέρουσες ψηφίδες του εσώτατου εαυτού του. 
Ενδεικτικώς αναφέρω τη φράση με την οποία ο Μάο περίγραφε τον εαυτό του: «Κακός στη δημιουργία, εξαιρετικός στην καταστροφή».

ΠΗΓΗ: facebook, Δημήτρης Καμπουράκης

Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ του Δημήτρη Καμπουράκη

Όταν οι κυβερνητικοί ερωτώνται για τον Γκάλμπρεϊθ, απαντούν «περσινά ξινά σταφύλια». Όταν ερωτώνται για τον Βαρουφάκη, απαντούν «εκατό φορές τα ‘χουμε πει, πάλι τα ίδια;». 

Είναι προφανές ότι η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ έχει ειδική σχέση με τον χρόνο. 

Τα επικίνδυνα καμώματα του Βαρουφάκη και της παρέας του πριν από ενάμιση χρόνο είναι πλέον χαμένα στην αχλή του παρελθόντος και δεν παράγουν κανένα πολιτικό αποτέλεσμα για το σήμερα. 

Αντιθέτως, το mail Χαρδούβελη, που έχει ακριβώς την ίδια ηλικία, είναι ολοζώντανο και πολιτικά φαρμακερό, αφού υπουργοί και κυβερνητικοί βουλευτές το επαναφέρουν καθημερινά ως βασικό τους επιχείρημα. 

Ο Σαμαράς είναι οιονεί ακροδεξιός επειδή πριν από τρία χρόνια είχε μαζί του τον Άδωνι και τον Βορίδη, αλλά ο Τσίπρας είναι πολιτικά ανέγγιχτος από την υπουργοποίηση του Βαρουφάκη ή του Χαϊκάλη πριν από ενάμιση χρόνο. 

Οι περικοπές του 2011 και του 2012 παραμένουν στην επικαιρότητα ως εγκληματικές πράξεις του παλιού πολιτικού συστήματος, οι περικοπές που γίνονται σήμερα είναι κιόλας χιλιοειπωμένες ιστορίες, τις οποίες επιβάλλει με το ζόρι στη δημόσια συζήτηση η διαπλοκή. 

Στο μεταξύ, ο Γιώργος ήταν πρωθυπουργός 25 μήνες, ο Τσίπρας ήδη διανύει τον 15ο του...

ΠΗΓΗ: facebook, Δημήτρης Καμπουράκης

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΙΡΩΝΕΙΑ του Δημήτρη Καμπουράκη

Αυτή η ζωή είναι, τελικά, γεμάτη εκπλήξεις. Συχνά εκπλήξεις δυσάρεστες, καμιά φορά όμως αυτό που τις σφραγίζει δεν είναι η τραγικότητα, είναι η ιστορική ειρωνεία. Και τότε χαμογελάμε πικρόχολα, καθώς καταλαβαίνουμε ότι η πραγματικότητα ενίοτε ξεπερνά ακόμα και την πιο ξέφρενη φαντασία. Αυτό ακριβώς έπαθα χθες, όταν διάβασα ότι στη μακρινή Κίνα, ο πρόεδρος της COSCO, Χου Λιρόνγκ, υποσχέθηκε στον Αλέξη Τσίπρα πρόσθετες επενδύσεις 500 εκατομμυρίων ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι ο δικός μας θα σταματήσει τις απεργίες στο λιμάνι του Πειραιά.

Πού βρίσκω το παράξενο, θα αναρωτηθείτε. Ενας επενδυτής ζητά από την κυβέρνηση του τόπου επένδυσης να του εξασφαλίσει ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον. Λογικότατο. Αυτή όμως είναι η μία ανάγνωση του θέματος. Διότι υπάρχει και η δεύτερη: Μια χώρα στην οποία κυβερνά το Κομμουνιστικό Κόμμα (το κόμμα των εργατών δηλαδή) ζητά από τη μοναδική αριστερή κυβέρνηση της Ευρώπης να σταματήσει τις απεργίες των εργατών της, ώστε να μπορέσει ανενόχλητη να πραγματοποιήσει τις καπιταλιστικότατες επενδύσεις της. Αν πριν από τριάντα χρόνια μου έλεγε κανείς ότι θα διάβαζα τέτοια είδηση, θα τον έβγαζα τρελό...

ΠΗΓΗ: facebook, Δημήτρης Καμπουράκης

Ο ΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΚΙΝΑ του Δημήτρη Καμπουράκη

Οι πρωθυπουργοί που πάνε στην Κίνα περνάνε ωραία. Σας το βεβαιώνω εγώ που έχω ταξιδέψει έως εκεί καλύπτοντας δημοσιογραφικά τα ταξίδια δύο Ελλήνων πρωθυπουργών. Οι Κινέζοι είναι εξαιρετικά ευγενικοί και τρομερά φιλόξενοι, ενώ το πρωτόκολλό τους είναι έτσι φτιαγμένο, ώστε να κάνει τον επισκέπτη να νιώθει σπουδαίος, ακόμα και αν πρόκειται για ηγέτη μιας μικρής ή και ασήμαντης χώρας. Ταρατατζούμ, μπάντες, επισκέψεις, συνεντεύξεις στην κρατική τηλεόραση και ωραία λόγια δίνουν στον επίσημο επισκέπτη μια εικόνα ότι η οικονομική υπερδύναμη σέρνεται στα πόδια του.

Ουδέν απατηλότερον. Οι Κινέζοι είναι ψυχροί επιχειρηματίες και απίστευτοι στα παζάρια τους. Θυμηθείτε μόνο τη βιτριολική επιστολή της COSCO, μόλις πήγε να χαλάσει η δουλειά στον Πειραιά. Ήταν γραμμένη με τόσο αυταρχικά ευγενικό τρόπο, που έκανε έως και τον κ. Δρίτσα να νιώσει προσβεβλημένος. Άρα, το αν θα προκύψει κάτι καλό από το ταξίδι του κ. Τσίπρα στο Πεκίνο, δεν θα το καταλάβουμε από τη μεγαλοπρέπεια της υποδοχής, ούτε από τις μεγαλόστομες προσφωνήσεις. Θα φανεί πολύ αργότερα και θα εξαρτηθεί από τη διάθεση της κυβέρνησης και του ελληνικού κράτους να συνεργαστούν ειλικρινά και απρόσκοπτα μαζί τους δίχως παιχνιδάκια. Ειδικά αν είναι εσωτερικά παιχνίδια...

ΠΗΓΗ: facebook, Δημήτρης Καμπουράκης

ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ του Δημήτρη Καμπουράκη

Πήραν την κυβέρνηση πριν από ενάμιση χρόνο, με ένα κυρίαρχο σλόγκαν στον δημόσιο λόγο τους, αλλά κυρίως στο μυαλό τους: «Το θέμα είναι πολιτικό». 
Αναλωμένοι επί δεκαετίες σε μαρξίζουσες πολυλογίες και καφενειακής υφής μεταμεσονύκτιες κουβέντες, είχαν πείσει τον εαυτό τους ότι δεν υφίσταται αυτό που λέγεται «διαχείριση». 
Η βαθύτερη διαφορά ανάμεσα στο «πολιτικό» και στη «διαχείριση» είναι ότι το μεν «πολιτικό» είναι δεξιό ή αριστερό, ενώ η «διαχείριση» είναι απλώς επιτυχημένη ή αποτυχημένη. Καταργώντας λοιπόν στην ουσία τη διαχείριση και μεταφέροντάς τη στην πολιτική σφαίρα, κατέληξαν να κάνουν παιδαριώδη σφάλματα στην καθημερινή λειτουργία του κράτους.
Τους ήταν αδύνατο να κατανοήσουν ότι μετακινώντας ένα πετραδάκι σε ένα σημείο του κτιρίου, μετακινούνται και άλλα τριάντα αθέατα, με αποτέλεσμα να κλονίζεται ή να πάψει να δουλεύει το οικοδόμημα. 
Επίσης, πίστευαν ότι οι πολιτικές παρεμβάσεις δημιουργούν αντίστοιχη κοινωνική συνείδηση, πίστη αφελής και ιδεοληπτική. Τώρα, κάτι αρχίζουν να καταλαβαίνουν. 
Ενδεικτικό παράδειγμα η ιστορία με τα πρόστιμα λόγω μη έκδοσης αποδείξεων. 
Ακροβατώντας από το ένα άκρο στο άλλο, κατέληξαν ύστερα από ενάμιση (χαμένο) χρόνο να ξαναπάνε εκεί που ήταν τα πράγματα όταν ανέλαβαν την κυβέρνηση...

ΠΗΓΗ: Facebook, Δημήτρης Καμπουράκης

ANTE NA ΤΟΥΣ ΠΕΙΣΟΥΝ... του Δημήτρη Καμπουράκη

Δεν ξέρω τι λέει σήμερα ο κ. Κατρούγκαλος, ούτε τι δικαιολογίες προβάλλει ο κ. Πετρόπουλος. Επί μήνες κατακεραύνωναν το σύνολο των δημοσιογράφων, επειδή στα ρεπορτάζ και στις αναλύσεις τους έλεγαν ότι με βάση τους νόμους οι συντάξεις θα μειωθούν. Οι αρμόδιοι υπουργοί αντιθέτως επέμεναν ότι είχαν απέναντί τους τις τερατολογίες της διαπλοκής, η οποία τους αντιπολιτεύεται με ψέματα και υπερβολές.

Τώρα λοιπόν, ας πάνε στις ουρές των ΑΤΜ να αντιμετωπίσουν τον κάθε συνταξιούχο που παίρνει το χαρτάκι του αναλυτικού του λογαριασμού και βλέπει ότι πήρε αισθητά μικρότερη σύνταξη. Άλλος 20, άλλος 40 και άλλος 80 ευρώ. Κι ας αντιμετωπίσουν επίσης τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, των οποίων τα γραφεία κατακλύζονται από τηλεφωνήματα διαμαρτυρίας. Μπορεί στις τηλεοράσεις να κάνουν τους αδιάφορους, όμως συζητώντας κατ’ ιδίαν σουφρώνουν τα χείλη στενοχωρημένοι και αναφωνούν «ζόρικα τα πράγματα».

Έχω την εντύπωση (για να μην πω τη βεβαιότητα) ότι εκτός από πλήθος συνταξιούχων είχαν πιστέψει τις διαβεβαιώσεις των αρμόδιων υπουργών και πλήθος βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ που ήταν άσχετοι περί τα ασφαλιστικά και φορολογικά. Κι άντε τώρα ο εμβρόντητος βουλευτής να πείσει τον εξίσου έκπληκτο και οργισμένο ψηφοφόρο του...

ΠΗΓΗ: facebook, Δημήτρης Καμπουράκης

ΔΕΝ ΦΤΑΙΜΕ ΕΜΕΙΣ... του Δημήτρη Καμπουράκη

«Δεν φταίμε εμείς για το κανόνι στον Μαρινόπουλο, είναι μια ιστορία πολλών χρόνων που έσκασε στα χέρια μας», έλεγαν χθες στις τηλεοράσεις βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ. Συμφωνώ. Επίσης δεν φταίνε για το απερίγραπτο χάλι της Υγείας, για την τραγωδία στο μέτωπο της ανεργίας, για την αβάσταχτη φορολογία, για το τσεκούρωμα των συντάξεων. Είναι κι αυτά προβλήματα χρόνων, απότοκα μιας μακροχρόνιας κρίσης που σκάνε στα χέρια της κυβέρνησης κάθε μέρα. Μάλιστα...

Υπάρχει όμως ένα θέμα: Από τα έξι χρόνια των μνημονίων, κοντεύουν τα δύο να είναι του ΣΥΡΙΖΑ. Πλησιάζει επικίνδυνα το χρονικό σημείο που ο Αλέξης θα είναι ο μακροβιότερος μνημονιακός πρωθυπουργός. Για πόσο καιρό ακόμα θα λέει ότι δεν φταίει αυτός, αλλά οι προηγούμενοι; Λίαν συντόμως, ο Γιώργος και ο Σαμαράς θα έχουν κυβερνήσει -εντός κρίσης- λιγότερο από τον Αλέξη. Έως πότε αυτά που σκάνε στα πρωθυπουργικά χέρια του θα βαφτίζονται αποτελέσματα της πολιτικής των άλλων, ως εάν ο ίδιος να μην ασκεί πολιτική; Ύστερα από πόσα χρόνια, τέλος πάντων, σκοπεύει να αναλάβει την ευθύνη για όσα συμβαίνουν στον τόπο που κυβερνά;

ΠΗΓΗ: facebook, Δημήτρης Καμπουράκης

ΟΣΑ ΘΕΛΟΥΜΕ Ν' ΑΚΟΥΜΕ του Δημήτρη Καμπουράκη

Έχουν περάσει αρκετές μέρες από το βρετανικό δημοψήφισμα, οι αναλύσεις και τα εκτενή ρεπορτάζ έδωσαν σε όλους το σύνολο των πληροφοριών που είναι απαραίτητες για μια ψύχραιμη αποτίμηση της κατάστασης, όμως εγώ συνεχίζω να ακούω ακριβώς τα ίδια που άκουγα την πρώτη μέρα. Ότι οι Βρετανοί τιμώρησαν τον Σόιμπλε για τη λιτότητα και τον γερμανικό αυταρχισμό του.

Βεβαίως, πρόκειται για μεγαλοπρεπή κοτσάνα. Οι Βρετανοί δεν έχουν λιτότητα, η οικονομία τους τρέχει με 2% ανάπτυξη, έχουν τη μικρότερη ανεργία στην Ευρώπη και ο Σόιμπλε δεν έχει την παραμικρή ανάμειξη στα οικονομικοπολιτικά τους, αφού η Αγγλία δεν είναι στη ζώνη του ευρώ. Όλες οι αποφάσεις για τη ζωή των Βρετανών λαμβάνονται στο Λονδίνο.

Όμως εμείς συνεχίζουμε να λέμε τα ίδια. Όπως κάποτε όλοι οι δρόμοι οδηγούσαν στη Ρώμη, έτσι σήμερα όλοι οι δρόμοι του μυαλού μας οδηγούν στην τιμωρία των Γερμανών. Όταν όμως οι απαντήσεις μας σε καίρια ερωτήματα των καιρών περιορίζονται σ’ αυτά που θέλαμε ν’ ακούσουμε πριν καν τη διατύπωση των ερωτημάτων, τότε οδεύουμε ολοταχώς σε νέα μετωπική σύγκρουση με την... πραγματικότητα.

ΠΗΓΗ: facebook, Δημήτρης Καμπουράκης