Θεοφάνεια στη Νέα Κίο

Τα γεγονότα, σαν σήμερα 6 Ιανουαρίου

1017 – Ο Κνούτος στέφεται βασιλιάς της Αγγλίας.

1066 – O Χάρολντ Γκόντουινσον στέφεται βασιλιάς της Αγγλίας.

1205 – Ο Φίλιππος της Σουαβίας στέφεται βασιλιάς των Ρωμαίων.

1322 – Ο Στέφανος Ούρος Γ΄ στέφεται βασιλιάς της Σερβίας.

1355 – Ο Κάρολος Δ΄ στέφεται βασιλιάς της Ιταλίας στο Μιλάνο.

1449 – O Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος στέφεται Βυζαντινός αυτοκράτορας στον Μυστρά.

1492 – Οι Φερδινάνδος και Ισαβέλλα μπαίνουν στη Γρανάδα, ολοκληρώνοντας τη χριστιανική ανακατάκτηση της Ιβηρικής χερσονήσου.

1540 – Ο βασιλιάς Ερρίκος Η΄ της Αγγλίας παντρεύεται την Άννα φον Κλεβ.

1781 – Μάχη του Τζέρσεϊ: οι Βρετανοί νικούν τους Γάλλους στην τελευταία τους απόπειρα να εισβάλλουν στο Τζέρσεϊ.

1809 – Συνδυασμένες βρετανικές, πορτογαλικές και αποικιακές βραζιλιάνικες δυνάμεις αρχίζουν την εισβολή στην Καγιέν κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων Πολέμων.

1821 –  Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης αποβιβάζεται στην Καρδαμύλη της Μάνης για να προετοιμάσει την εξέγερση των υπόδουλων Ελλήνων. 

1828 – Φτάνει στο Ναύπλιο ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας.

1839 – Η πιο καταστροφική καταιγίδα των τελευταίων 300 ετών σαρώνει όλη την Ιρλανδία, προκαλώντας καταστροφές σε περισσότερα από το 20% των σπιτιών στο Δουβλίνο.

1853 – Ο εκλεγμένος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Φράνκλιν Πιρς και η οικογένειά του εμπλέκονται σε σιδηροδρομικό δυστύχημα στη Μασαχουσέτη, στο οποίο σκοτώνεται ο 11χρονος γιος του προέδρου, Μπέντζαμιν Πιρς.

1870 – Εγκαινιάζεται το Βίνερ Μουζικφεράιν στη Βιέννη της Αυστρίας.

1907 – Η Μαρία Μοντεσσόρι ανοίγει στη Ρώμη το πρώτο της σχολείο και κέντρο ημερήσιας φροντίδας για τα παιδιά της εργατικής τάξης.

1912 – Το Νέο Μεξικό γίνεται η 47η πολιτεία των Η.Π.Α.

1912 – Ο Γερμανός γεωφυσικός Άλφρεντ Βέγκενερ παρουσιάζει για πρώτη φορά τη θεωρία του περί μετατόπισης των ηπείρων.

1919 – Το Εργατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα της Ελλάδος, μετέπειτα ΚΚΕ, κάνει την πρώτη ανοιχτή συγκέντρωσή του στην Αθήνα.

1929 – Ο βασιλιάς Αλέξανδρος των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων αναστέλλει το σύνταγμα της χώρας του (Δικτατορία της 6ης Ιανουαρίου).

1929 – Ο Χίτλερ ορίζει τον Χάινριχ Χίμλερ αρχηγό των SS.

1946 – Διεξάγονται στο Βιετνάμ οι πρώτες γενικές εκλογές, στις ελεγχόμενες από τους Βορειοβιετναμέζους περιοχές.

1948 – Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ διαπιστώνει ότι οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις έχουν αποτύχει στην προσπάθειά τους να εξοντώσουν τις κομουνιστικές δυνάμεις, επιδεικνύοντας «έλλειψη επιθετικού πνεύματος και κακή καθοδήγηση». Προτρέπει τον πρόεδρο Τρούμαν να αποστείλει στρατεύματα στην Ελλάδα και να αυξήσει την οικονομική βοήθεια.

1951 – Ο Στέφανος Στεφανόπουλος και ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος ιδρύουν το Λαϊκό Ενωτικό Κόμμα (ΛΕΚ)

1963 – Ακραίες χαρακτηρίζει τις θέσεις και των δύο πλευρών στην Κύπρο για το ζήτημα των δήμων ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Ευάγγελος Αβέρωφ, προκαλώντας την οργή της κυπριακής κυβέρνησης.

1964 – «Απραγματοποίητη» χαρακτηρίζει την ένωση Ελλάδας-Κύπρου ο Μακάριος σε συνέντευξη που παραχωρεί στο BBC.

1964 - Οι Rolling Stones ξεκινούν την πρώτη περιοδεία τους ως πρώτο όνομα. Τις συναυλίες τους ανοίγουν οι «Ronettes».

1965 – Σε μερικό ανασχηματισμό της κυβέρνησης προχωρεί ο Γεώργιος Παπανδρέου αφήνοντας εκτός του σχήματος τον Σάββα Παπαπολίτη, με αποτέλεσμα ομάδα βουλευτών προσκείμενων σε αυτόν να καταθέσει στη Βουλή δήλωση ανεξαρτητοποίησης.

1966 – Στο Τουρκολίμανο παρακολουθούν τον αγιασμό των υδάτων οι βασιλείς και η κυβέρνηση, ενώ ο Γεώργιος Παπανδρέου τον παρακολουθεί στον Πειραιά, όπου ξεσπούν σοβαρά επεισόδια μεταξύ της αστυνομίας και των συγκεντρωμένων οπαδών της Ένωσης Κέντρου και της Ε.Δ.Α.

1974 – Λόγω της πετρελαϊκής κρίσης του 1973, η θερινή ώρα αρχίζει στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής σχεδόν τέσσερις μήνες νωρίτερα.

1992  – Η Βουλή των Σκοπίων εγκρίνει τροποποιήσεις στο Σύνταγμα, μία εκ των οποίων αναφέρει ότι η Δημοκρατία αυτή δεν έχει καμία εδαφική διεκδίκηση απέναντι στις γειτονικές χώρες.

1992 – Ο πρόεδρος της Γεωργίας, Ζβιάντ Γκαμσαχούρντια, διαφεύγει από τη χώρα λόγω στρατιωτικού πραξικοπήματος.


ΓΕΝΝΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ 6 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ

1156 – Ματθίλδη της Αγγλίας, δούκισσα της Σαξωνίας

1367 – Ριχάρδος Β΄, βασιλιάς της Αγγλίας

1412 – Ιωάννα της Λωραίνης, Γαλλίδα ηρωίδα και αγία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας

1486 – Μάρτιν Αγκρίκολα, Γερμανός συνθέτης

1596 – Μπογκντάν Χμελνίτσκι, Ουκρανός χάτμανος

1655 – Γιακόμπ Μπερνούλι, Ελβετός μαθηματικός

1706 – Βενιαμίν Φραγκλίνος, αμερικανός πολιτικός και εφευρέτης. 

1745 – Ζακ-Ετιέν Μονγκολφιέ, Γάλλος εφευρέτης

1785 – Ανδρέας Μουστοξύδης, Έλληνας λόγιος

1792 – Απόστολος Αρσάκης, Έλληνας ευεργέτης και πολιτικός

1822 – Ερρίκος Σλήμαν, Γερμανός αρχαιολόγος

1870 – Γκούσταφ Μπάουερ, Γερμανός πολιτικός

1872 – Αλεξάντρ Σκριάμπιν, Ρώσος συνθέτης

1878 – Καρλ Σάντμπεργκ, Αμερικανός ποιητής και ιστορικός

1883 – Χαλίλ Γκιμπράν, Λιβανέζος συγγραφέας

1913 – Λορέτα Γιανγκ, Αμερικανίδα ηθοποιός

1924 – Κιμ Ντέ-τζουνγκ, Νοτιοκορεάτης πολιτικός

1926 – Μίκι Χάργκιτεϊ, Ούγγρος ηθοποιός

1933  – Τάσσος Παπαδόπουλος, έκτος πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας 

1937 – Λούντβικ Ντάνεκ, Τσέχος δισκοβόλος

1938 – Αντριάνο Τσελεντάνο, Ιταλός τραγουδιστής και ηθοποιός

1938 – Σίλο, Αργεντινός συγγραφέας και φιλόσοφος

1939 – Γεώργιος Μπαμπινιώτης, Έλληνας γλωσσολόγος

1939 – Μάρεϊ Ρόουζ, Αυστραλός κολυμβητής

1942 – Γιάννης Μπουτάρης, Έλληνας επιχειρηματίας, δήμαρχος της Θεσσαλονίκης

1944 – Γιάννης Ν. Δημαράς, Έλληνας δημοσιογράφος και πολιτικός

1946 – Σιντ Μπάρετ, Άγγλος τραγουδοποιός (Pink Floyd)

1953 – Μάλκολμ Γιανγκ, Αυστραλός μουσικός

1954 – Άντονι Μινγκέλα, Βρετανός σκηνοθέτης

1955 – Ρόουαν Άτκινσον, Άγγλος ηθοποιός και κωμικός

1958 – Θέμος Αναστασιάδης, Έλληνας δημοσιογράφος

1969 – Ίλιε Ντουμιτρέσκου, Ρουμάνος ποδοσφαιριστής και προπονητής

1970 – Φερνάντο Καρρίγιο, Βενεζουελανός ηθοποιός

1972 – Nek, Ιταλός τραγουδιστής

1986 – Ιρίνα Σέικ, Ρωσίδα μοντέλο

1987 – Μπογκανί Κουμαλό, Νοτιοαφρικανός ποδοσφαιριστής

1989 – Nicky Romero, Ολλανδός DJ


ΘΑΝΑΤΟΙ ΣΤΙΣ 6 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ

1477 – Ιωάννης Η’, κόμης του Βαντόμ

1693 – Μωάμεθ Δ΄, Οθωμανός σουλτάνος

1694 – Φραντσέσκο Μοροζίνι, δόγης της Βενετίας

1852 – Λουδοβίκος Μπράιγ, Γάλλος καθηγητής και εφευρέτης

1884 – Γκρέγκορ Μέντελ, Αυστριακός γενετιστής

1918 – Γκέοργκ Κάντορ, Γερμανός μαθηματικός

1919 – Θεόδωρος Ρούζβελτ, 26ος πρόεδρος των Η.Π.Α.

1928 – Άλβιν Κρενζλάιν, Αμερικανός αθλητής

1949 – Βίκτορ Φλέμινγκ, Αμερικανός σκηνοθέτης

1952 – Σοφοκλής Δούσμανης, Έλληνας ναύαρχος

1971 – Δημήτριος Καρακουλουξής, Έλληνας πολιτικός

1981 – Άρτσιμπαλντ Τζόζεφ Κρόνιν, Σκωτσέζος συγγραφέας

1990 – Πάβελ Τσερενκόφ, Ρώσος φυσικός

1993 – Ντίζι Γκιλέσπι, Αμερικανός μουσικός

1993 – Ρούντολφ Νουρέγιεφ, Ρώσος χορευτής

1999 – Ντσου Μοχέλε, πρωθυπουργός του Λεσότο

2007 – Πιτ Κλάιναου, Αμερικανός μουσικός και δημιουργός ειδικών εφέ

2008 – Αλέκος Μιχαηλίδης, Κύπριος πολιτικός

2016 – Ιωάννης Πετρίδης, Έλληνας πολιτικός

Τα Θεοφάνεια

Μεγάλη εορτή του Χριστιανισμού, σε ανάμνηση της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο (ή Βαπτιστή). Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου και είναι η τρίτη και τελευταία εορτή του Δωδεκαημέρου, που ξεκινά με τα Χριστούγεννα. Λέγεται, επίσης, Επιφάνια και Φώτα.

Το όνομα της εορτής προκύπτει από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας, που σύμφωνα με τις Γραφές συνέβη κατά τη Βάπτιση του Ιησού. Στις Δυτικές Εκκλησίες, τα Θεοφάνεια είναι περισσότερο συνδεδεμένα με την προσέλευση και την προσκύνηση των Τριών Μάγων στη Φάτνη της Γέννησης του Ιησού.

Ιστορικό

Όταν ο Ιησούς έγινε 30 ετών βαπτίστηκε στον Ιορδάνη Ποταμό από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, που ήταν έξι μήνες μεγαλύτερός του και ασκήτευε στην έρημο, κηρύσσοντας το βάπτισμα της μετανοίας. Τη στιγμή της Βάπτισης, κατέβηκε από τον ουρανό το Άγιο Πνεύμα υπό μορφή περιστεράς στον Ιησού και ταυτόχρονα ακούσθηκε φωνή εξ ουρανού που έλεγε: «Ούτος εστί ο Υιός του Θεού ο αγαπητός, δια του οποίου ευδόκησε ο Θεός να σώσει τους αμαρτωλούς». Το γεγονός αυτό έχουν καταγράψει οι τρεις από τους τέσσερις Ευαγγελιστές, ο Μάρκος, ο Ματθαίος και ο Λουκάς. Αυτή δε είναι η πρώτη και μοναδική εμφάνιση στη Γη της Αγίας Τριάδας, σύμφωνα με τις Γραφές.

Το πότε καθιερώθηκε να εορτάζονται τα Θεοφάνεια δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς αναφέρει ότι κάποιοι αιρετικοί Γνωστικοί γιόρταζαν από τις αρχές του δεύτερου αιώνα τη Βάπτιση του Ιησού, κατ' άλλους μεν στις 6 Ιανουαρίου, κατ' άλλους στις 10 Ιανουαρίου. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος παραδέχεται και περιγράφει την εορτή ως αρχαία πανήγυρη στην Αντιόχεια τη Μεγάλη και ότι από εκεί την παρέλαβαν οι Γνωστικοί. Κατά τον τέταρτο αιώνα, η εορτή των Θεοφανείων γιορτάζεται πλέον με λαμπρότητα σε όλη την Εκκλησία ως εορτή του φωτισμού της ανθρωπότητας δια του Αγίου Βαπτίσματος, απ' όπου και το όνομα «Τα Φώτα», εορτή «των Φώτων».

Τελετές

Δύο είναι οι κυριότερες τελετές των Θεοφανίων:

-Ο Μέγας Αγιασμός, που λαμβάνει χώρα εντός των Εκκλησιών.
-Η Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού, που ακολουθεί τον Μεγάλο Αγιασμό.

Ο Σταυρός καταδύεται σε θαλάσσιο χώρο εντός λιμένων, σε όχθες ποταμών ή λιμνών και στην ανάγκη σε δεξαμενές νερού, όπως στην Αθήνα, κατά μίμηση της Βάπτισης του Θεανθρώπου. Η εκδήλωση αυτή στη χώρα μας έχει και πολιτικό χαρακτήρα, καθώς παρίστανται οι Αρχές της κάθε περιοχής. Στην πρωτεύουσα, η επίσημη κατάδυση ορίστηκε να γίνεται από το 1900 στον Πειραιά έναντι της παλαιάς βασιλικής αποβάθρας ή του παλιού Δημαρχείου, σήμερα μπροστά από τον Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα. Παρόμοιες τελετές γίνονται σε όλους τους νομούς της χώρας.

Ο εκκλησιαστικός ύμνος που κυριαρχεί την ημέρα και βρίσκεται στα χείλη κάθε πιστού είναι το Απολυτίκιο των Θεοφανίων:

Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε
η της Τριάδος εφανερώθη προσκύνησις
του γαρ Γεννήτορος η φωνή προσεμαρτύρει Σοι
αγαπητόν Σε Υιόν ονομάζουσα
και το Πνεύμα εν είδει περιστεράς
εβεβαίου του λόγου το ασφαλές
Ο επιφανής Χριστέ ο Θεός
Και τον κόσμον φωτίσας δόξα Σοι.

Έθιμα

Κάλαντα των Φώτων. 
Ψάλλονται από τα παιδιά την παραμονή της εορτής σε πολλές παραλλαγές. Οι περισσότερες αρχίζουν με τους στίχους:
«Σήμερα είν' τα Φώτα και ο φωτισμός / και χαρά μεγάλη και αγιασμός…»

Ανέλκυση του Σταυρού (το «πιάσιμο του Σταυρού») από κολυμβητές, τους λεγόμενους Βουτηχτάδες, κατά την τελετή της Κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού. Νεαρά, κυρίως, άτομα βουτούν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν πρώτα τον Σταυρό και να λάβουν την ευλογία του ιερωμένου, αλλά και να δεχθούν τις τιμές και τις ευχές των συντοπιτών τους. Στον Πειραιά απαγορεύτηκε από τα προπολεμικά χρόνια η ανέλκυση του Σταυρού από βουτηχτές, έπειτα από μια θανάσιμη συμπλοκή μεταξύ τους. Στις μέρες μας, η ανέλκυση γίνεται από τον Επίσκοπο με την κορδέλα που φέρει ο Σταυρός.

Αγιασμός των οικιών από τους ιερείς. Στην Ελλάδα ο αγιασμός γίνεται για πρώτη φορά την παραμονή των Θεοφανίων και λέγεται «Μικρός Αγιασμός» ή «Πρωτάγιαση» ή «Φώτιση». Με την Πρωτάγιαση, ο ιερέας γυρίζει όλα τα σπίτια και με το Σταυρό και ένα κλωνί βασιλικό «αγιάζει» ή «φωτίζει» (ραντίζει) τους χώρους των σπιτιών για να φύγει μακριά κάθε κακό. Παλαιότερα, οι λαϊκές δοξασίες συνέδεαν τον φωτισμό των σπιτιών με την εξαφάνιση των καλικάντζαρων, τους οποίους φαντάζονταν να φεύγουν περίτρομοι με την έλευση του ιερέα, κραυγάζοντας: «Φύγετε να φύγουμε κι έφτασε ο τρουλόπαπας με την αγιαστούρα του και με τη βρεχτούρα του!»

Η εορτή των Θεοφανίων περικλείει άλλωστε και πολλές εκδηλώσεις που αποτελούν διαιώνιση αρχαίων ελληνικών εθίμων. 

Ο Αγιασμός στη χώρα μας έχει και την έννοια του καθαρμού, του εξαγνισμού των ανθρώπων, καθώς και της απαλλαγής του από την επήρεια των δαιμονίων. Η τελευταία αυτή έννοια δεν είναι αυστηρά χριστιανική, αλλά έχει τις ρίζες της στην αρχαία λατρεία.

Η κατάδυση του Σταυρού, κατά τη λαϊκή πίστη, δίνει στο νερό καθαρτικές και εξυγιαντικές ικανότητες. Οι κάτοικοι πολλών περιοχών μετά τη κατάδυση τρέχουν στις παραλίες ή στις όχθες ποταμών και λιμνών για να πλύνουν τα αγροτικά τους εργαλεία, ακόμη και εικονίσματα. Κατά τη λαϊκή δοξασία, ακόμη και τα εικονίσματα με το πέρασμα του χρόνου χάνουν την αρχική δύναμη και αξία τους, που την αποκτούν όμως εκ νέου από το αγιασμένο νερό. Αυτή ακριβώς η διαδικασία δεν αποτελεί παρά επιβίωση της αρχαίας αθηναϊκής γιορτής των «Πλυντηρίων».

Στην ανατολική Μακεδονία ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει ο εορτασμός των Θεοφανίων στη Δράμα με πληθώρα εκδηλώσεων και δρώμενων. Σκοπός τους είναι η εξασφάλιση της καλοχρονίας, δηλαδή η καλή υγεία και η πλούσια γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή. Μαύρες κάπες, δέρματα ζώων, μάσκες, κουδούνια και θόρυβοι, στάχτη και σταχτώματα, χοροί και αγερμοί, αναπαράσταση οργώματος και σποράς, πλούσιο φαγοπότι και ευχές επιδιώκουν να επενεργήσουν στην καρποφορία της φύσης.

Σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων από την πόλη της Δράμας βρίσκεται το Μοναστηράκι, όπου κάθε χρόνο την ημέρα των Θεοφανίων, αναβιώνει το έθιμο των Αράπηδων. Έχει τις ρίζες του στην αρχαία ελληνική θρησκεία και πιο συγκεκριμένα στις διονυσιακές τελετές, ενώ έχει δεχτεί και χριστιανικές επιρροές. Οι Αράπηδες είναι μια εθιμική παράσταση (δρώμενο) με έντονα την υπερβολή, το μαγικό και το λατρευτικό στοιχείο, στην οποία συμμετέχουν οι κάτοικοι της περιοχής.Το ίδιο έθιμο συναντάμε επίσης και στα χωριά Βώλακας, Πετρούσα και Ξηροπόταμος. Αναβιώνει επίσης κάθε χρόνο και στη Νίκησιανη του Δήμου Παγγαίου στο νομό Καβάλας.

Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα των Θεοφανίων, τα «ραγκουτσάρια», αναβιώνει κάθε χρόνο στην πόλη της Καστοριάς, όπου οι κάτοικοι μεταμφιέζονται για να ξορκίσουν το κακό.

Στην Χαλκιδική τηρούνται τα εθιμα της Καμήλας (Γαλάτιστα) και των Φωταράδων (Παλαιόκαστρο),ένα χορευτικό δρώμενο, που εκτυλίσσεται στην πλατεία του χωριού.

Το «γιάλα - γιάλα» αναβιώνει στην Ερμιόνη της Αργολίδας πάνω από 50 χρόνια. Ανάλογα έθιμα επιβιώνουν και σε πολλά ψαροχώρια της περιοχής, όπως στο Πόρτο Χέλι και την Κοιλάδα. Τα ξημερώματα των Φώτων, τα αγόρια που πρόκειται τη νέα χρονιά να παρουσιαστούν στο στρατό, συγκεντρώνονται, γευματίζουν όλοι μαζί και έπειτα γυρνούν σε όλα τα σπίτια της περιοχής από σοκάκι σε σοκάκι, φορώντας παραδοσιακές ναυτικές φορεσιές και τραγουδώντας το «γιάλα - γιάλα». Την παραμονή των Φώτων οι κάτοικοι στολίζουν της βάρκες τους με φοίνικες, νεραντζιές και μυρτιές, τις οποίες δένουν στο λιμάνι πριν την καθιερωμένη βουτιά.

Στην Λευκάδα τηρείται το έθιμο «των πορτοκαλιών». Οι πιστοί βουτούν στη θάλασσα τα πορτοκάλια που κρατούν στα χέρια τους και τα οποία είναι δεμένα μεταξύ τους με σπάγκο. Έπειτα τα παίρνουν στο σπίτι τους για ευλογία και αφήνουν ένα από αυτά για ένα ολόκληρο χρόνο στα εικονίσματα του σπιτιού. Πριν την τελετή της κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού, ρίχνουν στη θάλασσα τα παλιά πορτοκάλια.


ΠΗΓΗ: Σαν Σήμερα

Πες μου μια σοφή κουβέντα...

Ελπίζω να μπορώ πάντα να επιθυμώ περισσότερα από όσα μπορώ να επιτύχω.

Μιχαήλ Άγγελος

1475-1564

Ιταλός γλύπτης & ζωγράφος